O dalmatskim Srbima

1564

U vreme Nemanjića Srbi se redovno nazivaju, pored svog etničkog imena – Srbi, još i Dalmati, Iliri pa i Trivali.
Ana Komnen je redovno nazivala kralja Bodina – „kralj Dalmata”.
Toma Splitski kaže za Bar i Ulcinj da se nalaze u „Gornjoj Dalmaciji”.
Jedna pobeda nad Srbima cara Jovana Komnina 1118-1143, slavila se u Vizantiji kao pobeda „nad Dalmatima”.
Vizantinski istoričar Jovan Kinam kaže za Srbe da su kao „narod Dalmati”.
I drugi vizantinski pisci su tako govorili.
Tako Nikita Akominat kaže, 1204 godine, da su Srbi Dalmati.
Kralj Stefan Prvovenčani kaže za svoju presto-nicu – Skadar, da se nalazi u Dalmaciji.
Vizantinski istoričar Laonik Halkokondila kaže za cara Dušana da je on hteo da stvori „evropsku imperiju naroda Ilirskog”.
(HISTORIAE, Patrologiae, Migne, Paris 1866. (Tomus 19. Pagus 35 )

Nikada i niko nije rekao za Hrvate da su Dalmati.

Hrvati i Hrvatska se redovno odvajaju, i kao narod i kao zemlja, od Dalmacije.

Ime Dalmati i po njemu ime Dalmacija nisu imena nekog posebnog naroda. To je ime nastalo po tvrđavi Dalmi, koja je bila sedište jednog saveza srpskih plemena u borbi protiv Rimljana, oko 1b0 godine s.e. Tvrđava Dalma se nalazila desno od izvora reke Neretve, iznad Nevesinja. Plemena Dalmskog Saveza Rimljani su nazivali -Dalmatima. (iz uvoda)

Na velikom grbu cara Dušana stoji sa leve strane krunisanog dvoglavog orla – lav sa mačem, a sa desne strane stoji Sveti Jeronim sa štitom, koji je ujedno i grb Bosne, i starom ilirskom zastavom Sveti Jeronim je bio Srbin, tako se i on sam izjašnjavao.
Pored toga, mnogi pisci ga nazivaju Dalmatom.

Kada god bi neki od papa, bar privremeno, tolerisao upotrebu srpskog jezika u katoličkoj Crkvi u Dalmaciji ili Hrvatskoj, redovno bi se davalo uz to objašnjenje da se to čini zbog „Svetog Jeronima Ilirskog”. Prisustvo Svetog Jeronima na grbu cara Dušana je sasvim razumljivo i opravdano, jer je on pre Svetog Save bio najveći srpski svetac.

Sveti Jeronim je bio i jedan od srpskih apostola, pošto je on prvi preveo na srpski jezik svete hrišćanske knjige. U pismu svome prijatelju i imenjaku Sofroniju Sveti Jeronim kaže da je preveo psalme za narod njegovog jezika, linguae meae.
(Louis Leger: CYRILLE ET METHODE, A. Franck, Paris 1868. (Page215et216))
Mavro Orbini nam je ostavio pismo, bukvicu, sa kojim se služio Sveti Jeronim. Ta bukvica nije glagoljica, kako mnogi iz neznanja govore, nego je to jedan od drevnih oblika srbice, podudaran savremenoj srbici; u kojima je i redosled slova isti.

Iz knjige Zapadna Srbija Jovana Deretića, poglavlje o Caru Urošu 0 životu i delovanju Srba od VІІ do ІH veka malo se šta zna‚ izuzev da su zaposedali veliki prostor‚ Otuda je sasvim razumljivo što se u Franačkim analima za 822. godinu saopštava: Da su Srbi narod koji drži veliki deo Dalmacije („Sorabi, quae natio magnam Dalmatiae obtinere dicitur”). Pod Dalmacijom se podrazumeva rimska provincija‚ koja se duž obale Jadranskog mora prostirala od Istre do Lješa‚ a na sever do doline Save‚ Zapadno od Srba u provinici Dalmaciji nastanjivali su se i Hrvati‚ pored drugih plemena.

Konstantin Porfirogenit izričito naglašava da Srbi naseljeni duž obale Jadranskog mora, na području između reke Cetine i reke Neretve‚ koje se naziva Neretvljanska oblast ili Paganija. Srbi naseljavaju i Zahumlje‚ koje se duž morske obale prostire između Neretve i Dubrovnika‚ a naseljavaju takođe Travuniju (Trebinje) i Konavle‚ područje između Dubrovnika i Boke Kotorske i Duklju koja se prostire između Boke Kotorske pa do ušća Bojane.

Da bi stvar bila jasnija katoličko Konavle i ostala dubrovačka okolina nije znala za hrvatstvo, do druge polovine XIX veka.

Austrijski statističar, Karl fon Cernig, je u popisu stanovništva Dubrovnika i njegove okoline tj, Konavla i Pelješca 1851. i 1857. napisao – Srbi.

Srbi katolici nisu se odricali svoga srpskog imena i pokušavali su u mnogo navrata, ne da ga sačuvaju, već da ga potpuno zaštite i spreče nagli ulaz hrvatskog u Dubrovnik. Čuvajući srpsko ime, čuvali su i ovaj grad koji je bio u večnom dosluhu mora i zidina, kao i trgovine i politike.

Lujo Vojnović, 1910
„Red mi je dakle izjaviti vam da se u porodici koja broji najmanje 500 godina istorije, kako je moja, tradicije ne broje, na kratke periode od 30 godina, ma kako te kratke perijode slavne i časne bile. Pun udivljenja za javni rad moga oca (rad koji je nekada u drugom obliku bio i Srbima i Hrvatima zajednički) – ja ćutim da mi u žilama struji srpska krv, ona ista što je strujala u žilama kneza Vojislava Vojno-vića, velikoga dvorjanika Cara Uroša V, kneza Nikole Altomanovića; Vojno-vića, antagoniste cara Lazara; kneza Miloša Vojnovića, sestrića Dušana cara Silnoga i mnogijeh drugijeh Vojnovića koji po srpskijem i ruskijem poljanama sve do naše dobe mačem napisaše nekoliko stranica istorije srpskog naroda.

Pa kako oni nisu mogli biti do srpski velikaši, tako i ja, ništavni njihov potomak, nisam i ne mogu drugo da budem nego Srbin, pripraven dati svoj život za slavu i veličinu srpskog naroda.”


Comentarios